Na twaalf jaar hulpverleningsvrij

Na twaalf jaar hulpverlening eindelijk de juiste handvatten

Twee dochters, twee uitdagingen
Karin: ‘We hebben twee dochters, Sam van 17 en Emily van 15. Daar hebben we best wel wat mee te stellen gehad de afgelopen jaren. Al hun hele leven komt er hulpverlening in ons gezin. Ik werk zelf met mensen met een verstandelijke beperking, dus mensen schatten vaak in dat ik alles wel weet. Maar goed. Je eigen kinderen. Dat is toch een vak apart. Daar komen je eigen emoties bij kijken.’

Alex heeft zelf ook een vorm van autisme en kijkt terug op een lastige jeugd. ‘Als ik ergens meer over wil weten, lees ik alles wat los en vast zit,’ vertelt hij. ‘Over computers, over auto’s, maar ook over mijn eigen pluspakket en dat van mijn kinderen. Sam heeft autisme en Emily hechtingsproblematiek en forse ADHD. Dus de kennis daarover heb ik wel. Maar ik had iemand nodig die mij leerde hoe ik met mijn kind moet praten. Bij een psycholoog waar ik een tijdje kwam, hing een poster met de tekst: je kunt duizend boeken lezen over fietsen, maar daar leer je niet mee fietsen. Dat is precies mijn probleem. Mijn vraag aan hulpverleners is dan ook altijd geweest: leer mij te doen wat mijn kind nodig heeft.’

Weerstand tegen groepen
Karin: ‘Op een gegeven moment zei onze casemanager: ik ken een zorgverlener die oudertraining geeft, is dat misschien wat voor jullie?’ Alex was in eerste instantie niet enthousiast. Alex: ‘Ik heb in andere omstandigheden minder plezierige ervaringen gehad met lotgenotengroepjes en medepatiëntengroepjes. Want ik zat altijd met een groep waar ik emotioneel en intellectueel niet bij aansloot. Ik had met niemand een connectie.’ Karin: ‘Toen iemand van Community Support bij ons thuis kwam, stemde Alex uiteindelijk in. En vanaf de eerste keer had hij het gevoel: hier heb ik echt wat aan. We troffen gelijkgestemde mensen van ons eigen niveau.’ Karin was in die periode net aan het herstellen van een burn-out. ‘Ik had niet altijd de puf om naar de training te gaan, maar verrassend genoeg was Alex dan degene die mij meetrok.’

Van stroomdiagrammen naar verbinding
Karin: ‘Het is jarenlang haat en nijd geweest tussen onze jongste dochter en Alex. Veel woede en veel verdriet. Het ging hard tegen hard.’ Alex: ‘Al vanaf anderhalve leeftijd wisten we dat ze anders was. Als ze boos was, sloeg ze huilend met haar hoofd tegen de grond. Op haar vijfde klapte ze in woede haar tablet dubbel. Ook op school werd ze weleens geschorst.’ Alex dacht lang in vaste patronen. ‘Er zijn regels en je houdt je aan die regel en dan gaat het goed. Het is een stroomdiagram. Houdt je je niet aan die regel? Dan kom je in dát stroomdiagram terecht. En luister je dan niet? Dan volgt er een maatregel.’ Karin: ‘Ik ben eigenlijk het tegenovergestelde. Ik ben altijd aan het meebewegen. Choose your battles, zeg ik altijd. En dat stond ook vaak tussen ons in. Dat wij ook echt niet goed meer met elkaar overweg konden.’

Praktische handvatten
De verandering kwam langzaam. Alex’ beste vriend Erik woont schuin tegenover hen. Zijn dochters zijn bijna even oud. ‘Ik kon bij wijze van spreken dag en nacht bij hem aankloppen. Alleen dat deed ik nooit.’ Door de training durfde hij dat wel. ‘Gewoon door te durven vragen: joh, hoe denk jij daarover? Wat is jouw benadering? Volgens Erik moest ik vaker m’n schouders ophalen en even weglopen.’ Alex lacht. ‘Ja, dat kon ik niet.’

De praktische handvatten hielpen. Karin: ‘Zoals de drie emmertjes: je kunt niet overal tegelijk aan werken, dus wat vind je écht belangrijk? Of stil verzet: zwijgen is ook een antwoord. Of: zeg wat je doet en doe wat je zegt. Dat hebben we geleerd.’ Alex: ’En ook de opdracht: ga gewoon eens naast je kind zitten zonder wat te zeggen. Gewoon die verbinding maken. Dat is toch verdomd ingewikkeld. Gewoon aanwezig zijn en open zijn. Maar dat is voor een deel mijn verbinding met Emily geworden. Als ze boos is dan zeg ik niks. Ik sla een arm om haar heen.’ Karin: ‘En dan breekt ze gelijk. Dan komen de tranen en kan ze vertellen wat er aan de hand is. Eigenlijk trekt ze de afgelopen twee jaar meer naar hem toe dan naar mij.’

Een telefoontje uit Duitsland
Alex: ‘Mooi voorbeeld over wat we bereikt hebben was dat telefoontje. Dat was voor mij een ultieme blijk van vertrouwen. Emily was met haar gezinshuis op vakantie in Duitsland. Toen belde ze op: ik moet even wat vertellen. Ik ben dronken. Ik heb bier gehad. En Passoa. Ik hou van jullie. Doei.’ Karin: ‘Welk kind belt zijn ouders nou om te zeggen dat hij gedronken heeft? Haar telefoon stond op de luidspreker en we hoorden op de achtergrond meiden roepen: je gaat het toch niet aan je ouders vertellen? Vroeger had ze een repercussie gehad. Nu hadden we een goed gesprek en zeiden we ook dat we trots waren dat ze ons had gebeld.’

Het menselijke maakt het verschil
Naast de oudertraining was er Bodil, hun ambulant begeleider van Community Support. ‘Zij heeft het voor ons gemaakt,’ vertelt Karin. ‘Wekelijks kwam ze hier, anderhalf uur. Dan bespraken we de dingen waar we tegenaan liepen. Ik mis haar wel hoor.’ Alex vult aan: ‘Iemand die vertrouwen uitstraalt. Niet oordeelt of veroordeelt. We hebben dingen besproken die ik niet gauw met andere mensen zou delen. Dat was heel fijn. Bij alle andere hulpverleners was er altijd een afstand. Die kwamen, dronken koffie, deden hun verhaaltje en gingen weer weg. Bodil dacht mee, ook buiten de kaders. Ze kende de school waar Emily op zat. Dan zei ze: ik heb daar wel een ingang. Gewoon dat meedenken buiten je functie. Dat kleine beetje extra.’

Hulpverleningsvrij
Na bijna twaalf jaar hulpverlening is het gezin nu hulpverleningsvrij. De casemanager heeft de case gesloten. Alleen Rowan van Community Support helpt Sam nog met de overgang naar volwassenheid. Ze wordt in mei achttien. Alex: ‘Emily heeft Ritalin ingeruild voor supplementen. Aan het eind van de dag komt wel de hele afdeling ernstige ziektes voorbij. Maar het wordt geen gevecht meer. En Sam is net begonnen aan een MBO-opleiding. Ze is altijd een muurbloempje geweest. Maar afgelopen weekend kwam ze tijdens een verjaardagsvisite ineens naar beneden en deed ze bloedfanatiek mee met een spelletje.’

Karin: ‘Bodil heeft ons zelfvertrouwen gegeven. Ze zei: jullie doen het zo goed. Jullie zijn zo in verbinding met je kinderen. Het heeft ervoor gezorgd dat wij nu denken: we kunnen dit zelf. We hebben jarenlang altijd zoiets gehad van: ik vind het toch wel spannend, we weten toch niet alles. En nu zijn we hulpverleningsvrij.’ Alex: ‘Het is een unicum. Op alle hulpverleners tot nu toe is zij een van de twee waar wij alleen maar positief over zijn.’

Verbinden en loslaten
Bij de laatste bijeenkomst van de oudertraining namen Karin en Alex hun netwerk mee. Vier mensen: Karins moeder, Erik, en een bevriend echtpaar. ‘In principe was het betrekken van ons netwerk niet iets wat we nog moesten leren,’ vertelt Karin. ‘We vroegen al om hulp. Mijn ouders zijn heel betrokken, de meiden hebben daar eigenlijk een tweede thuis. Maar wat we wél leerden is dat je netwerk groter is dan je denkt.’ Alex: ‘Er zitten altijd mensen in je kennissenkring die je toch af en toe aanspreekt om dingen te spiegelen. Vraag maar gewoon. Nee heb je, ja kun je krijgen. En vaak vinden mensen het fijn als je vraagt.’

Wat blijft, is de verbinding. Het beeld dat Karin en Alex aan Bodil gaven bij haar afscheid, vat het samen: twee handen die elkaar vasthouden én loslaten. Karin: ‘Het is niet alleen verbinden, het kan ook loslaten zijn. Ruimte geven om te groeien, om fouten te maken.

Twee jaar geleden stelde ik Alex de vraag: hoe wil jij herinnerd worden door de kinderen? Hoe kijken ze terug op hun jeugd?’ Alex: ‘Die vraag kwam bij mij wel hard aan. Maar nu voelt het goed. We zijn er voor ze. En ze kunnen altijd bellen. Maakt niet uit wat er gebeurt.’